A vida ao noso redor
Guía didáctica
Presentación da proposta
«A vida ao noso redor» é unha secuencia didáctica para 3.º de Educación Primaria con Ciencias da Natureza como área dominante e integración de Ciencias Sociais, Lingua Galega e Lengua Castellana. A lingua vehicular é o galego.
A proposta toma como punto de partida o entorno natural inmediato do centro (Serra da Groba e franxa costeira de Baiona), enraíza as aprendizaxes nun produto colectivo verificable (a guía de seres vivos) e completa unha experiencia de campo real como núcleo experiencial.
Datos xerais
| Título | A vida ao noso redor |
|---|---|
| Etapa e curso | Educación Primaria · 3.º (2.º ciclo) |
| Área dominante | Ciencias da Natureza |
| Áreas integradas | Ciencias Sociais · Lingua Galega · Lengua Castellana |
| Lingua vehicular | Galego |
| Temporalización | 15 sesións de aproximadamente 1 hora (1.º trimestre) |
| Reto / produto final | «A nosa guía de seres vivos da Groba»: guía colectiva con fichas de natureza |
| Metodoloxía | Aprendizaxe baseado en proxectos, indagación científica, saída de campo e traballo cooperativo |
| Recursos do centro | Serra da Groba (entorno natural), biblioteca de aula, blog do centro |
Referencias curriculares (Decreto 155/2022)
Recóllense os elementos curriculares prioritarios do Decreto 155/2022. O decreto denomina «obxectivos da materia» (OBX) ás competencias específicas.
| Área | Obxectivos (OBX) | Saberes básicos principais |
|---|---|---|
| Ciencias da Natureza (dominante) |
OBX1, OBX3, OBX4. | A vida no noso planeta: os reinos da natureza; clasificación de animais vertebrados e invertebrados e de plantas; funcións vitais; ecosistemas próximos; biodiversidade, conservación e especies ameazadas. Cultura científica: observación, vocabulario científico, rexistro. |
| Ciencias Sociais | OBX3. | Patrimonio natural: a paisaxe da Serra da Groba; espazos protexidos; intervención humana e responsabilidade ambiental. |
| Lingua Galega (vehicular) |
OBX4, OBX5, OBX6. | Comunicación escrita: a ficha de natureza, o texto descritivo-expositivo. Alfabetización mediática: uso de claves e guías de identificación. Comunicación oral: exposición da guía. |
| Lengua Castellana | OBX1, OBX9. | Tratamento integrado: vocabulario científico comparado entre galego e castelán; nome común vs. nome científico. |
Os criterios de avaliación concretos do 2.º ciclo vincúlanse a cada tarefa na programación de aula.
Itinerario de tarefas
| Tarefa | Sesións | Obxectivo principal |
|---|---|---|
| Primeiros pasos | 2 | Activar ideas previas, distinguir ser vivo / inerte, presentar o reto. |
| Tarefa 1. Os reinos da natureza | 2 | Coñecer os cinco reinos e clasificar exemplos do entorno. |
| Tarefa 2. Saída de campo á Groba | 3 | Observar e rexistrar seres vivos no caderno de campo. |
| Tarefa 3. Animais e plantas | 3 | Vertebrados, invertebrados e partes da planta. Fichas para a guía. |
| Tarefa 4. Ecosistemas e biodiversidade | 2 | Comprender ecosistemas, biodiversidade e elaborar o mapa mental. |
| Tarefa final. Montaxe e difusión | 3 | Editar e difundir a guía colectiva. Avaliación final. |
Avaliación
A avaliación é formativa, continua e competencial. Os referentes son os criterios de avaliación do Decreto 155/2022. Combínanse heteroavaliación, autoavaliación e coavaliación, cos seguintes instrumentos: diario de aprendizaxe (unha entrada por tarefa), rúbricas (ficha de ser vivo, mapa mental, guía colectiva), listas de cotexo e escalas de observación (saída de campo, cooperación), e os produtos finais (guía colectiva, mapa mental, presentación).
Orientacións metodolóxicas
- Cada tarefa ábrese activando ideas previas; convén conservar o mural inicial e revisalo ao final.
- A saída de campo é o eixo experiencial: planificala con tempo e coas familias informadas. Se non é posible saír ao monte, pódese aproveitar o patio ou unha praia próxima.
- O proxecto pensa para perdurar: a guía pode crecer ao longo do curso con novas fichas, e pode ser referencia para outras tarefas de Ciencias.
- Tratamento integrado das linguas: o léxico científico (nome común en galego e castelán, nome científico en latín) trabállase en paralelo.
- Atención á diversidade (DUA): apoios visuais (ilustracións, esquemas, fotografías), traballo cooperativo con roles, distintas formas de rexistrar (debuxo, foto, texto), e adaptación da extensión das fichas.